W Dialektarium, ze względu na popularny charakter portalu, stosujemy zapis ortograficzny przykładów gwarowych i dłuższych tekstów – z zachowaniem ważniejszych cech fonetycznych.

Zachowujemy więc dla przejrzystości zapisu typowe znaki polskiej ortografii: rz, ó, ch, cz, sz, ż, ą, ę, a więc zapisujemy rzeka, kół, żółty, czarny, szary, chata, herbata.

Jedynie z terenów, gdzie rozróżnia się dźwięczne h i bezdźwięczne ch czy wymawia się przedniojęzykowe ł, różnice w zapisie odzwierciedlają także wymowę. Dźwięczne h zaznaczamy pogrubieniem w tekście, czyli piszemy herbata, hodowali. Podobnie pogrubiamy przedniojęzykowo-zębowe ł (łubin, łaska) i dźwięczne w (kwiat, twardy).

Nie zaznaczamy typowych dla polszczyzny ogólnej upodobnień, czyli piszemy krzywy (a nie tak, jak wymawiamy: kszywy), brzydki (nie: bżytki).

Sygnalizujemy natomiast istotne dla dialektów polskich udźwięcznienia i ubezdźwięcznienia międzywyrazowe, podkreślając końcową głoskę pierwszego i początkową drugiego wyrazu: brad ojca, brad matki, wóz rusza / brat ojca, brat matki, wós rusza.

Ścieśnienia samogłosek, jeśli są to wyraźne dźwięki pośrednie, zaznaczamy przez zapis samogłoski, do której się ścieśnia dana głoska, w indeksie górnym: eⁱ, e^y, a^o, o^u. Jeśli ścieśnienia są nieznaczne, to ich nie zaznaczamy, jeśli natomiast są to już dźwięki bliskie odpowiednim samogłoskom wysokim (lub średnim), to wtedy zapisujemy odpowiednio i, y, o, ó (w środku wyrazu) lub u (na końcu wyrazu), a więc bidny, biydny, trowa, cóś (ale: miłu). Niekiedy jednak w opisach gwar mogą się pojawić znaki é, á, ó na określenie samogłosek pochylonych.

Zaznaczamy także nietypową wymowę samogłosek nosowych, ale tam, gdzie rzeczywiście różni się od ogólnopolskiej. W razie konieczności wprowadzamy odpowiednią literę z „ogonkiem” (np. wųsy), ale zwykle opatrujemy ją komentarzem. Wymowę rozłożoną nosówek zawsze sygnalizujemy połączeniem samogłoska ustna + spółgłoska nosowa n, ń, m (monż, ganś, piunty).

Wymowę dyftongiczną z u niezgłoskotwórczym zaznaczamy przez ł w indeksie górnym, np. ido^ł.

Labializację oznaczamy przez ł w indeksie górnym, co pozwala odróżnić ł właściwe (etymologiczne) od ł pochodzącego z labializacji, np. ^łoko, ^łobiod.

Prejotację oznaczamy przez jotę w indeksie górnym, np. ^jiść.

Niepełną miękkość spółgłosek środkowojęzykowych (taką jak na Podlasiu i na Kresach) zaznaczamy apostrofem, np. c’icho, s’iano, c’ma.

Inne nietypowe zmiękczenia spółgłosek innych niż środkowojęzykowe sygnalizujemy literą i – nogie, rękie.

Archaizm podhalański oznaczamy łącznikiem (znakiem -) między spółgłoską i samogłoską i (rzec-i).

Tzw. r frykatywne zaznaczamy przez ż w indeksie górnym, czyli przez znak r^ż, np. nar^żyndzia, r^żecy, pr^żistrajali.

Zaznaczamy kreską pionową | inne niż w języku ogólnopolskim miejsce akcentu, może to być w gwarach góralskich akcent na sylabie początkowej (Z|akopane) czy w gwarach suwalskich akcent na sylabie ostatniej lub na trzeciej od końca (dziad|uk, b|ialińki).

Inne nietypowe formy fonetyczne w dłuższych tekstach omawiamy w komentarzach ukazujących się w postaci „dymków”.

| – nietypowy akcent

h pogrubione – h dźwięczne, jak na wschodzie Podlasia lub na południu Małopolski na pograniczu z gwarami słowackimi lub czeskimi (hodowali, herbata)

ł pogrubione – ł przedniojęzykowo-zębowe (ławka)

w pogrubione – w dźwięczne po spółgłosce bezdźwięcznej (kwiat)

ł w indeksie górnym – labializacja (^łoko, ^łobiod)

j w indeksie górnym – prejotacja (^jiść)

eⁱ – dźwięk pośredni między e oraz i (pochylone e)

e^y – dźwięk pośredni między e oraz y (pochylone e)

a^o – dźwięk pośredni między a oraz o (pochylone a)

o^u – dźwięk pośredni między o oraz u (pochylone o)

é – pochylone e

á – pochylone a

ó – pochylone o

ų – u nosowe, czyli wąsko wymawiane ą

r^ż – frykatywne r