Instytut Różnorodności językowej Rzeczpospolitej

Nagranie:
Magdalena Mandecka, Katarzyna Olejnik-Łodyga

Przepisanie:
Alina Kępińska

Opracowanie:
Alina Kępińska

Informatorka:
Bronisława Wilk – ur. w roku 1928 w Folwarkach; przed wojną ukończyła cztery klasy szkoły podstawowej; rodzice pochodzili z Folwarków: tu się urodzili, tu porośli i tu zeszli ze świata; ojciec był murarzem; matka była gospodynią domową, wychowującą sześcioro dzieci; w czasie wojny rodzice byli wysiedleni z własnego domu, ale pozostali w Folwarkach; po wojnie matka kazała jej się uczyć szycia, a ojciec sprzedał krowę, żeby kupić maszynę do szycia; wyszła za mąż w 1952 roku, mąż pochodził z Kotfina (powiat radomszczański, gmina Gidle), przed ślubem dojeżdżał rowerem do pracy w Folwarkach; państwo Wilkowie mieli czworo dzieci; przed ślubem pracowała krótko w fabryce, potem na roli, zajmowała się też domem; obecnie mieszka z synem

Transkrypcja

– [A pani od dawna tu mieszka?]
– No, dosyć dawno, od pięćdziesiątego dziewiątego roku. Jak się wojna zaczeła to do piątej klasy przeszłam, a taka marnocinka byłam.

[O rodzicach:]
Tu sie porodzili, tu urośli, tu zeszli ze świata, no ja sie też tu urodziłam na Folwarkach i do obecnej chwili. Sześć nas w domu było: czszy dziewczyny i czszy chłopaki. Dawniej było dużo dzieci, a dzisiej jez jedno albo dwa.

[O weselu:]
A ja to miałam w domu. Mama gratki powynosiła, w jednym mieszkaniu były tańce, a w drugim stoły. I to.

– [Proszę nam opowiedzieć o świętach.]
– Świynta to były u nas tak, znaczy, jak ksiądz chodził po kolędzie, to u nas było sześć dzieci, mama nauczyła wierszyka, wchodził ksiądz, otwierał drzwi, my kolejno ustawiamy, cszy dziewczyny i czszy chłopaki, piersze dziewczyny. I wierszyk my sie na, uczyli od mamy, taki, swój mama ułożyła. Witali my ksiyndza, każde musiało ksiyndza po, przywitać, pocałować w ręke. Ksiądz miał cukierki takie różne, raczki, iryski, tak w kieszeyniach, no i podawał nam po tym cukierku i siadał do stołu i swoje tam ceremonie odprawiał. To było takie przyjyńcie ksiyndza.
A, Boże Narodzenie czy Wielkanoc, no to podobne do obecnej chwili. Jednakowo się sprzątało, szykowało jedzenie. Jeden talerz dla gościa, znaczy, przybyłego. No, nieraz ktoś przeszedł. Ja jak tu miey szkam miałam somsiadke starszoum babcie no to ona zawsze przychodziła.
No a dzisiej, no to jes no też tak podobnie, czy Boże Narodzenie, czy Wielkanoc, no to, jajka się normalnie świyńciło piekło sie ciasta różne. U nas, jo nie wiym, czy wszędzie, no dzisiej to są ciasta, znaczy, takie różne, nie? a dawniej to było, normalnie drożdżowe ciasto. Była kuchnia w kuchni, tatuś był murarzym to zrobił piękną kuchnie i tam się piekło, paliło się drzewym mama to już wiedziała, ile trzeba spalić tego drzewa, i zrobiła ciasto drożdżowe w nieckach.
To jes takie, na jak tu wytłumaczyć? Drzewo, ścięte, wyskubane dłutem, takie podłużne coś tak, niecki my to nazywali. Na górze było, ale niedawno syn porumbał. To musiało być drewno, nie żadna masa, żadne tworzywo, drewno musiało być, olszowe. Zrobiła pełne niecki, nie, urosło, no bo sie dodawało drożdży do tego. Drożdże, masło, rodzynki i na brytfaŋkach to były takie brytfaŋki duże. No i to było ciasto.
Ale musiała być szynka, taka z kością, ze swojej świni uhodowanej. Szynka musiała sześ tygodni być w soku. To już tatuś robił ten sok, bo już umiał. To znowu był taki, no jak tu wytłumaczyć, takie duże wiadro, też drewniane, taki ceberek, my to na to mówili, o dwóch uszach. Zrobił tam zaprawe, taką już wiedział, co to sie dodaje do tego i sześ tygodni musiała szynka leżeć w tym soku takim. Po sześciu tygodniach sie uwędziło, to już w domu moim to już było takie, takie coś, takie jak beczka, gotowało sie i taka szynka, bo tera to jes chuda szynka, nie? A piyrw to musiaoł być ten tłuszcz, było bardzo ważne, i skóra. To mówie wam, panie, że taka dobra. No i sie kroiło, no centymetr grube, czy, czy troszke mniejsze, czy ponad.
A na Wielkanoc, to mamusia chowała gęsi, to musioł być gynsior upasiony, miesiąc przed zabiciym musiał być największy gęsior ze stada. Musiał być tak spasiony. Jak sie położyło na stół, były takie duże półmiski były, jak sie położyło tego gęsiora, musiał być upieczony w piecu, takim chlebowym, coś pysznygo! A, znaczy, ze szyi z tej gęsi, no to robiła takum kiszke, taką kiszke, troche manny, trochę tygo miynsa z drobiu, z cielaka, jag nieraz było. No to też było bardzo dobre. No to takie przysmaki były.

Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.